M.E.(cvs)-wetenschap

juli 17, 2010

Circadiaans ritme voor cytokine-secretie

Filed under: Immunologie — mewetenschap @ 9:43 am
Tags: , , ,

We willen hier nogmaals benadrukken (zoals in het stuk over ‘Cytokine-netwerken bij CVS’) dat immunologische veranderingen bij M.E.(cvs) door vele factoren worden beïnvloed en naargelang de gehanteerde definitie voor de groep patiënten, hun toestand na inspanning, analyse-methoden,… andere meet-resultaten kunnen opleveren.

In de bijdrage ‘Cytokinen bij CVS ‘s nachts’ werd ook al gewezen op de dag/nacht-schommelingen van bepaalde cytokinen. Door het meegeven van onderstaande discussie willen we nogmaals onderlijnen dat het heel belangrijk is dat onderzoekers bij het bestuderen hiervan rekening houden met al deze bepalende factoren en bij het weergeven van resultaten duidelijk aangeven wanneer en hoe de afname is gebeurd. Patiënten van hun kant kunnen hun behandelaars ook wijzen op het belang hiervan…

In een brief aan de uitgever n.a.v. het  artikel over cytokine-netwerken schreef dr Nicoletta Carlo-Stella (Universiteit of Pavia, Italië) daarover:

Ik las het artikel van Broderick G. et al. ‘A formal analysis of cytokine networks in Chronic Fatigue Syndrome’ in het tijdschrift ‘Brain Behavior and Immunity’ (2010). Ik ga zeker akkoord met de conclusies die de auteurs maken wat betreft het belang van de cytokinen IL-2, IFN-γ en TNF-α bij CVS, en de indicatie van een mogelijke virale infektie bij de etiopathogenese. Ik ben echter wel verbijsterd over de gebruikte methode: het meten van cytokine serum-concentraties via ELISA [meest courante techniek om antilichamen te bepalen] in bloedstalen die ’s morgens werden afgenomen, vergeleken met gezonde controles. Er zijn talrijke rapporten over een circadiaans ritme voor cytokine-secretie, [zie bv. Lange T, Dimitrov S, Born J. Ann. NY Acad. Sci. (2010) 1193, 48-59: Veel immuun-parameters in bloed vertonen systematische fluctuaties gedurende de 24h van de dag. Circulerende T-cellen en produktie van pro-inflammatoire cytokinen, zoals interleukine-12 (IL-12), pieken ‘s nachts, terwijl cytotoxische effector-leukocyten en produktie van het anti-inflammatoir cytokine IL-10 overdag pieken. Het circadiaans systeem en de slaap werken samen zodat immuun-funkties worden gecontroleerd. Sympathische tonus en cortisol vertonen een circadiaans laagtepunt ‘s nachts en worden verder onderdrukt door slaap, terwijl groei-hormoon en prolactine ’s nachts pieken en versterkt worden door slaap. Dit leidt tot een verschuiving naar pro-inflammatoire type 1-cytokinen tijdens de nachtelijke slaap.] en voor TNF-α in het bijzonder: een overlap qua concentraties met gezonde controle-individuen naargelang ze goed hebben geslapen of wakker hebben gelegen. Patiënten met het Chronische Vermoeidheid Syndroom klagen naar mijn ervaring regelmatig over slapeloosheid of overmatig slapen – dit betekent dat een enkelvoudige evaluatie van cytokine-concentraties misleidend is wat betreft gezonde controle-individuen. Met andere woorden: ook bij andere aandoeningen gekenmerkt door extreme vermoeidheid (bv. Reumatoïde Arthritis), voert men meerdere metingen van cytokine-concentraties over 24 h op standaard tijdstippen uit om deze anomalie te compenseren.

In een artikel in Clin. Exp. Rheumatol. (2006) 24, 179-182 stelden Carlo-Stella N, Badulli C, De Silvestri A et al. overigens ook: “serum cytokine-concentraties zijn dikwijls niet constant en degraderen snel.”. Dit zou ook kunnen komen door cytokine gen-polymorfismen. In een groep van 80 italiaanse CVS-patiënten vonden ze “zeer significant meer TNF-857 TT en CT genotypes” en significant minder ‘lage IFN-gamma producenten’”. CVS-patiënten kunnen dus ook een genetische predispositie hebben voor een immunomodulerende respons van inflammatoire aard. Een dergelijke voorbestemdheid is dikwijls gebonden aan geografische regios. Een bijkomende factor die in acht moet worden genomen bij het interpreteren van cytokine-concentraties…

Het antwoord van Gordon Broderick (Dept. of Medicine, University of Alberta, Canada) en zijn team (met o.a. Nancy Klimas & Suzanne Vernon):

We zijn het volledig eens met de commentaar betreffende het belang van circadiaans ritme en slaap-abnormaliteiten bij het Chronische Vermoeidheid Syndroom (CVS). We vonden eerder dat hartslag-variabiliteit (HRV) tijdens slaap een belangrijke klinische parameter was, sterk aansluitend bij karakteristieke gen-expressie-patronen die vrouwelijke CVS-patiënten onderscheiden van controle-individuen [Broderick G, Craddock RC, Whistler T, Taylor R, Klimas N, Unger ER. Identifying illness parameters in fatiguing syndromes using classical projection methods. Pharmacogenomics (2006) 7 (3), 407-419]. De kwestie van gewijzigde regulerende dynamiek bij CVS is één van onze basis-modellen voor het beschrijven van CVS en gelijkaardige complexe ziekten zoals ‘Gulf War’ Syndroom (GWS). […] We gaan zeker akkoord dat het negeren van de dynamiek van homeostatische regulering en diurnale cycli kan leiden tot foutieve interpretaties. In een poging om te proberen deze valkuil te vermijden controleerden we voor circadiaans ritme door de beoordeling van de patient en staalname op hetzelfde tijdstip van de dag uit te voeren voor alle individuen over gans de studie. […] Hoewel statistische moment-opnames, zelfs gesynchroniseerd, geen complete beschrijving bieden van ziekte-processen, kunnen ze desalniettemin belangrijke inzichten bieden als ze in de geëigende context worden bekeken. […] Men zou ook kunnen argumenteren dat gezien de netwerken associaties beschrijven, ze noodzakelijkerwijs informatie bevatten over trends in cytokine-expressie. Toegegeven: deze informatie zou van toepassing zijn in een beperkt tijd-kader. Een studie naar tijd-verloop, bij voorkeur één die twee of meer dagen beslaat, zal nodig zijn om een volledige beschrijving te bieden van ziekte-gerelateerde veranderingen in circadiane dynamiek. […]

Geef een reactie »

Nog geen reacties

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: