Interpretatie wetenschappelijke studies

http://www.cfids.org/about-cfids/medical-research-sense.asp

CFIDS Association of America

Making Sense of Medical Research

[…] Elke nieuwe ontdekking is onderworpen aan verscheidene interpretaties en zou moeten worden gezien in de context van de wetenschappelijke methode.

Hier volgt wat info overgenomen uit een ‘fact-sheet’ van de ‘National Institute on Aging’ getiteld ‘Understanding Risk: What Do Those Headlines Really Mean?’ [U.S. National Institues of Health; www.nia.nih.gov/HealthInformation/Publications/risk.htm] […] Het kan helpen CVS-studies beter te begrijpen. Het is degelijke informatie om in het achterhoofd te houden telkens een nieuwe studie over CVS verschijnt.

Elke dag zien we verhalen over nieuwe medische vondsten in de krant of op televisie. We horen bijvoorbeeld dat een bepaald medicijn een 300% of drie-voudinge stijging van het aantal beroertes veroorzaakt. Dat is een grote toename – het klinkt angstaanjangend. Maar, als je weet dat bij elke 10.000 mensen die het medicijn niet nemen, er twee beroertes voorkomen, dan betekent een drie-voudige stiging eigenlijk slechts zes extra beroertes. Misschien is dat niet zo heel schrikwekkend. Het is ook verwarrend dat verhalen soms tegenstrijdige resultaten lijken te melden – een nieuw vaccin voorkomt een verwoestende infektie, of doet dat niet. Wie zijn wij om wijs geraken uit dergelijke verhalen? Hoe weten we wat te geloven?

[…]

Als je leest over nieuwe medische bevinding, vraag dan jezelf af:

Was het een studie in het laboratorium, bij dieren of bij mensen? Onderzoeksresultaten bij mensen zijn wellicht meer betekenisvol voor je.

Omvat de studie genoeg mensen zoal jezelf? Je zou moeten controleren om te zien of de mensen in de studie dezelfde leeftijd, hetzelfde geslacht, onderwijsniveau; dezelfde ethnische achtergrond hadden en tot dezelfde inkomsten-groep behoorden als jezelf; en dezelfde gezondheid-zorgen hadden.

Was het een gerandomiseerde, gecontroleerde klinische proef met duizenden mensen? Deze zijn de duurste om uit te voeren maar ze geven wetenschappers ook de betrouwbaarste resultaten.

Waar werd het onderzoek uitgevoerd? Wetenschappers aan een geneeskunde-departement of groot ziekenhuis bv. zijn wellicht beter uitgerust om ingewikkelde complex experimenten uit te voeren of hebben meer ervaring met het thema. Vele grote klinische testen omvatten meerdere instituten maar de resultaten kunnen worden gerapporteerd door één coördinerende groep.

Worden de resultaten op een makkelijk te begrijpen manier voorgesteld? Ze zouden het absoluut risico, relatief risico of een ander begrijpbaar getal moeten gebruiken.

Als een nieuwe behandeling werd getest: waren er nevenwerkingen? Soms zijn de bijwerkingen bijna zo ernstig als de ziekte. Of ze kunnen betekenen dat het medicijn een ander gezondheidsprobleem kan doen verergeren.

Wie betaalde voor de research? Zijn degenen die steun bieden er op uit financieel voordeel te halen uit positieve of negatieve resultaten? Soms draagt de regering of een grote stichting financieel bij in de research-kosten. Dit betekent dat ze de plannen van het project hebben bekeken en beslisten ze dat de financiering eerzaam was maar ze er toch geen geld uit winnen. Als een medicijn wordt getest, kan de studie gedeeltelijk of volledig zijn betaald door het bedrijf dat het medicijn zal produceren en verkopen.

Wie rapporteert de resultaten? Is de krant, het tijdschrift, radio- of televisie-station een betrouwbare bron voor medisch nieuws? Sommige grote publicaties en omroep-stations hebben speciale wetesnchap-reporters die gevormd zijn medische bevindingen te interpreteren. Je kan ook gaan praten met je arts om je te helen oordelen hoe correct de meldingen zijn.

Onthou dat vooruitgang op het gebied van medische research vele jaren duurt. De resultaten van één studie moeten worden gedupliceerd door andere wetenschappers op andere plaatsen vooraleer ze worden aanvaard als algemene medische praktijk. Elke stap op het onderzoekspad biedt een sleutel tot het uiteindelijk antwoord – en waarschijnlijk doet het ook een nieuwe vraag rijzen.

[…]

Wetenschap is een sociale onderneming en wetenschappelijk werk wordt meestal door de gemeenschap geaccepteerd als het werd bevestigd. Cruciaal is dat experimentele en theoretische resultaten door anderen binnen de wetenschappelijke gemeenschap moeten worden gereproduceerd. Researchers hebben hun leven gegeven voor deze mening; Georg Wilhelm Richmann werd bv. door een bliksem gedood (1753) terwijl hij het vlieger-experiment van Benjamin Franklin uit 1752 probeerde te herhalen.

Ter bescherming tegen slechte wetenschap en fraudulente gegevens, hebben federale research-financiering agentschappen en wetenschappelijke tijdschriften zoals ‘Nature’ en ‘Science’ de beleidslijn dat researchers hun data en methoden moeten archiveren opdat andere onderzoekers er toegang toe hebben, de data en methoden kunnen testen, en verder bouwen op de research die voorafging. Het archiveren van wetenschappelijke gegevens kan worden gedaan bij een aantal nationale archieven in de V.S. of bij het ‘World Data Centre’.

Reproduceerbaarheid is één van de hoofd-principes van de wetenschappelijke methodologie en refereert naar de mogelijkheid of een test/experiment accuraat kan worden gereproduceerd, of herhaald, door iemand anders die onafhankelijk werkt.

De resultaten van een experiment uitgevoerd door een bepaalde researcher of onderzoeksgroep worden over het algemeen geëvalueerd door andere onafhakelijke researchers die zelf hetzelfde experiment herhalen, gebaseerd op de originele experimentele beschrijving. Dan bekijken ze of hun experiment gelijkaardige – aan die gerapporteerd door de originele groep – resultaten oplevert. De resultaat-waarden worden ‘evenredig’ beschouwd als ze worden bekomen (in afzonderlijke experimentele testen) volgens dezelfde reproduceerbare experimentele beschrijving en procedure.

Reproduceerbaarheid is niet hetzelfde als herhaalbaarheid, wat de slaagkans meet in opéénvolgende experimenten, mogelijks uitgevoerd door dezelfde onderzoekers. Reproduceerbaarheid houdt verband met de overeenkomst van test-resultaten van verschillende operatoren, test-apparaten en laboratoria.

Integratie van wetenschappelijke vernieuwing

Public Health. 2008 Jun 3;122(7):671-680

Medische praktijk en maatschappelijke gezondheidszorg in de 21^steeeuw: tijd voor verandering

Genuis SJ

University of Alberta, Edmonton, Alberta, Canada T6K 4C1

Het hedendaags model van ‘evidence-based’ geneeskunde heeft de alomtegenwoordige publieke gezondheidsdilemmas van escalerende chronische aandoeningen geen effektief antwoord geboden, en wordt uitgedaagd door een substantiële ontevredenheid bij patiënten en zorgverleners. Verscheidene recente meldingen zetten het storend probleem van een verslechterd moreel binnen de medische gemeenschap in de verf, terwijl ongekende aantallen mistevreden patiënten zich wenden tot onconventionele therapieën in hun zoektocht naar hulp. Naast dokterstekorten, overwerk, stijgende regulering en een horde andere uitdagingen bijdragen tot de immer-stijgende stress, vinden veel medische professionals geneeskunde niet langer een voordelige roeping en voelen ze zich ineffektief in hun werk. Recent onderzoek benadrukt echter vernieuwende, klinische strategieën die gebruik maken van principes uit groeiende domeinen zoals molekulaire geneeskunde en epigenetica, die veelbelovende uitkomsten bieden voor veel chronische zieke patiënten. In dit artikel wordt een onderzoeks- en etiologisch gebaseerde benadering van de klinische praktijk voorgesteld, een strategie die resulteerde in het herstel van de fysieke en mentale gezondheid van veel patiënten. Toepassingen voor maatschappelijke gezondheid met inbegrip van ziekte-preventie en bevordering van de gezondheid worden ook besproken.

Integratie van wetenschappelijke vernieuwing

Een studie van de de medische geschiedenis bevestigt dat vertaling van wetenschappelijke kennis, d.i. het proces waarbij nieuwe research en wetenschappelijke verniewing wordt uitgedragen, verwerkt, geïncorporeerd en klinisch geïmplementeerd, is een overbekend lethargisch en langgerekt trajekt dat onveranderlijk meerdere belemmeringen en onverzettelijke tegenkanting omvat.* Semmelweis’ levensreddende oplossing voor de pandemische kraamkoorts werd tientallen jaren belachelijk gemaakt, Linde’s simpel antwoord op scheurbuik-gerelateerde mortaliteit werd gedurende 40 jaar genegeerd, en Warren en Marshall’s recente Nobel Prijs voor hun onderzoek dat een etiologische link aantoonde tussen infektie en maagzweren werd pas toegekend na vele jaren van spot en ongeloof.

Max Planck, gerenommeerd natuurkundige en Nobel Prijs winnaar, liet optekenen dat “een nieuwe wetenschappelijke waarheid niet triomfeert door zijn tegenstanders te overtuigen en hen ‘het licht’ te doen zien maar eerder omdat zijn opponenten uiteindelijk sterven en een nieuwe generatie opgroeit die er vertrouwd mee is”. Gevestigde belangen, afkeer voor verandering, apathie, overheersende geestestoestanden, bureaucratische lethargie en intellectuele onwetendheid zweren samen om het proces van de vertaling van wetenschappelijke kennis te belemmeren. De geschiedenis toont aan dat innovatieve medische benaderingen typisch worden aangevochten door dissidente experten die, dikwijls met een gebrek aan geloofwaardige wetenschappelijke argumentatie, hun academische posities en geloofsbrieven gebruiken om verwarring te zaaien via hooghartige kritieken op nieuw bewijsmateriaal en persoonlijke aanvallen tegen boodschappers van verandering. Verdere verspreiding van ontluikende wetenschap, in het bijzonder naar een jongere generatie die onaangetast is en onbelast door verouderde kennis en sub-optimale praktijken, zal niettemin uiteindelijk de progressieve evolutie van de klinische geneeskunde toelaten.

*. Rogers EM. Diffusion of innovations. New York: The Free Press; 1995.

WIE HET SCHOENTJE PAST, TREKKE HET AAN…

In het M.E.(cvs)-wereldje zijn er jamer genoeg nog steeds te veel dergelijke artsen, onderzoekers,…

Zombie Wetenschap

Medical Hypotheses Volume 71, #3, pp 327-329 (September 2008.)

Editorial

Zombie wetenschap:

[Een sinister gevolg van het evalueren van wetenschappelijke theorieën enkel en alleen op basis van eigenbelang]

Bruce G. Charlton MD; Corresponding Author, Editor-in-Chief ‘Medical Hypotheses’

Samenvatting

Alhoewel het klassiek ideaal is dat wetenschappelijke theorieën worden geëvaluaeerd door een zorgvuldig ontrafelen van hun interne logica en externe implikaties, en controleren of deze deducties en voorspellingen passen bij oude en nieuwe observaties; suggereert het feit dat zo veel vage, domme of incoherente wetenschappelijke theorieën door zo veel wetenschappers voor zo veel jaren klaarblijkelijk worden geloofd, dat dit ideaal niet noodzakelijk de praktijk in de echte wereld reflekteert. In de echte wereld ziet het er meer naar uit dat de meeste wetenschappers nogal gewillig zijn om verkeerde ideëen na te streven, zo lang ze maar worden beloond met een hogere kans op het verkrijgen van meer toelagen, publikaties en status. Het klassieke verhaal gaat dat bedriegelijke theorieën vlot zouden moeten worden neergehaald door sceptische (of jaloerse) wedijverende wetenschappers. In de praktijk echter, kan zelfs de meest onweerlegbare kritiek er niet in slagen valse hypothesen te verzwakken of onderuit te halen, als ze worden gesteund door voldoende economische spierkracht onder de vorm van overvloedige en volgehouden financiering. En als een tak van de wetenschap gebaseerd op valse theorieën een bruikbaar maar niet-wetenschappelijk doel dient, kan het onbeperkt gaande worden gehouden door voortdurende cash-transfusies van degenen wiens belangen het dient. Wanneer dit gebeurt, vervalt de echte wetenschap en ontwikkelt zich een ‘zombie wetenschap’. Zombie wetenschap is wetenschap die dood is maar niet wil gaan liggen. Het blijft stuiptrekken en rondlummelen op zo’n manier dat (van op afstand, en met je ogen half-toe) zombie wetenschap er als echt uitziet. Maar in feite heeft de zombie geen eigen leven; het wordt in leven gehouden en bewogen, enkel en alleen door een eindeloze stroom fondsen. Als zombie wetenschap niet wetenschappelijk bruikbaar is: wat is zijn funktie? In een notedop: zombie wetenschap wordt in stand gehouden omdat het bruikbare propaganda is om te worden ontplooid in arenas zoals politieke retoriek, openbaar bestuur, management, public relations, marketing en de massa-media. Het overtuigt, het installeert taboes, het stut een soort retorische poging om de publieke opinie te manipuleren. Inderdaad: zombie wetenschap komt in de massa-media vaak aannemelijker over dan echte wetenschap; en het is net die oppervlakkige aannemelijkheid op ’t eerste zicht die het enig en toereikend doel is van zombie wetenschap.

Druk op Wetenschap

PLoS Medicine March 07, 2008

Druk op Wetenschap

Arpad Pusztai

Gepensioneerd; voorheen: The Rowett Research Institute, Bucksburn, Aberdeen, Scotland, UK

Tegenstrijdige belangen: Geen

Gezien research duur is geworden en staatsfinanciering opgedroogd, verwelkomen de meeste wetenschappers de toestroom van industrieel kapitaal. Dit heeft echter ook een aantal niet-zo-welgekomen gevolgen. Begrijpelijk dat de industrie vindt dat de resultaten van onderzoek dat door hen wordt gefinancieerd ‘confidentiële business-informatie’ is. Een gebrek aan transparantie in research, in het bijzonder op het vlak van belangrijke biologische kwesties zonder wetenschappelijke consensus, kunnen echter niet alleen onze gezondheid in gevaar brengen en leiden tot milieu-schade, maar het gaat ook in tegen het belang van de wetenschap. Dit hindert de uitwisseling van resultaten en opinies tussen wetenschappers – de levensader van de wetenschap, zonder dewelke geen wetenschappelijke vooruitgang mogelijk is. Selektieve publikatie van gegevens ten gunste van de sponsor is ernstig voor de gemeenschap en vervormt bovendien de wetenschap. Een recent dergelijk artikel dat typisch is voor vele andere suggereert dat selektieve rapportering van de resultaten van klinische proeven met antidepressiva ernstige gevolgen kunnen hebben gehad voor researchers, gezondheidswerkers en patiënten (1). Het verbergen van data die wijzen op de gevaren van roken of van BSE (spongiforme encefalitis bij runderen [= gekke-koeien-ziekte]), of dat het genetisch-gemanipuleerde [GM] tryptofaan-supplement was betrokken bij het eosinopfylie myalgia syndroom of het niet publiceren van de significante verschillen tussen enkele gezondheidsbepalende constituenten van GM- en niet-GM sojabonen, hadden allemaal ernstige consequenties voor de wetenschap en de maatschappij (2).

Financiering van research door de industrie heeft ongetwijfeld een positieve bijdrage aan de wetenschap geleverd maar zijn vervormende effekten kunnen ook leiden tot de corruptie van waarden en zelfs van wetenschappers (3,4). Zo stelden de Directeur van de ‘Public Employees for Environmental Responsibility’ (PEER) en de ‘Union of Concerned Scientists’ [Unie van Bezorgde Wetenschappers] dat een desinformatie-syndroom de wetenschap en gouvernementele wetenschappers treft (5) omdat hun onderzoek aantoonde dat één op vijf wetenschappers werd gedirigeerd om informatie in een wetenschappelijk document te veranderen of uit te sluiten en meer dan de meldden gevallen waar commerciële belangen de omkering of terugtrekking van onderzoeksbesluiten hadden geïnduceerd. Daarenboven werden een derde tegengehouden om hun mening openlijk bekend te maken. Een artikel in ‘Nature’ (3) rapporteerde dat meer dan 15 percent van de 3.247 respondenten was voorgeschreven om het ontwerp, de methodologie te veranderen of de research-conclusies om te keren of terug te trekken wegens commerciële belangen en politieke interventies en 1,5 percent gaf vervalsing van de gegevens of plagiaat toe. Een recent artikel over de relatie tussen financieringsbron en conclusie in voedingsgerelateerde artikels besloot: “Industriële financiering van voedingsgerelateerde wetenschappelijke artikels kan conclusies beïnvloeden ten voordele van de produkten van de sponsors, met potentieel significante implikaties voor de volksgezondheid.” (6)

De meningen van mensen over wetenschap zijn ontegensprekelijk beïnvloed door berichten in de media. Het onderzoek door de ‘Institute of Professional Managers and Specialists’ in 2000 – aantonende dat 30 percent van de 500 respondenten was gevraagd hun research-conclusies op maat te maken, 17 percent om ze te veranderen zodat ze passen bij de door de klant voorkozen uitkomst en 3 percent werd gezegd ‘ongewenste’ resultaten niet te publiceren – was zeer schadelijk voor de wetenschap. Ook de amerikaanse ‘Fish and Wildlife Service’ rapporteerde dat 44 percent van de respondenten instrukties kreeg om gegevens achter te houden die de noodzaak voor bescherming van soorten aantoonden en 20 percent dat ze hun integriteit moesten compromiteren door data uit te sluiten of te veranderen. Een onderzoek van 103 gouvernementele wetenschappers door het ‘National Institutes of Health’ reveleerde dat 44 overheidswetenschappers ethische regels overtraden tijdens samenwerking met farmaceutische bedrijven en negen overtraden wellicht de strafwet. Vele wereldvermaarde wetenschappers, waaronder Sir Richard Doll, hebben financiële middelen gekregen van belangrijke industrieën wiens produkten ze onderzochten maar zonder dit aan te geven in publikaties (7). De nadelige gevolgen zouden erger kunnen zijn omdat van de 274 klachten betreffende wangedrag het ‘Department of Health and Human Services’ er, omwille van personeelstekort, maar 23 kon onderzoeken.

Deze kwestie kan niet langer worden genegeerd. Een oplossing moet worden gevonden om de voordelen van industrieel sponseren te maximaliseren maar zonder de geloofwaardigheid van research en wetenschappers in gevaar te brengen. Vragen, zoals of de verleiding van winsten biomedisch onderzoek kon bederven (8,9) of sponsoring door de industrie de integriteit van voeding-onderzoek kon ondermijnen (10) moet worden geregeld naar tevredenheid van én gemeenschap én wetenschap. De vroegere hoge status van wetenschappers kan slechts worden hersteld als wij terugkeren naar de principes van openheid en transparantie.

Referenties

1. Turner EH, Matthews AM, Linadartos E, Tell RA, Rosenthal R (2008). Selective publication of antidepressant-trials and its influence on apparent efficacy. New England J.Med 358, 252-260.

2. Pusztai A, Bardocz S (2006). GMO in Animal Nutrition: Potential Benefits and Risks, In Biology of Nutrition in Growing Animals, ed. R. Mosenthin, J. Zentek, and T. Zebrowska (London: Elsevier Limited), 513-540.

3. Wadman M (2005). One in Three Scientists Confesses to Having Sinned. Nature 435, 718-719.

4. Pusztai A (2002) GM food safety: Scientific and institutional issues. Science as Culture, 11, 70-91.

5. Disinformation Syndrome Afflicts Federal Government Scientists (2005). http://www.peer.org/news_id.php?row_id=554 – http://www.peer.org/docs/fws/05_20_iqa.pdf

6. Lesser LI, Ebbeling CB, Goozner M, Wypij D, Ludwig DS (2007). Relationship between funding-source and conclusions among nutrition-related scientific articles. PLoS Medicine Vol 4, issue 1.

7. Hardell L (2006). Secret Ties to Industry and Conflicting Interests in Cancer Research. American Journal of Industrial Medicine (http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/113451325/ABSTRACT).

8. Krimsky S, Rothenberg LS (2001) Conflict of interest policies in science and medical journals. Editorial practices and author disclosures. Science and Engineering Ethics, 7, 205-218.

9. Krimsky S (2003) Science in the private interest; has the lure of profits corrupted biomedical research? New York, Rowman & Littlefield 2003. ISBN 074251479X.

10. Katan MB, (2007). Does industry sponsorship undermine the integrity of nutrition-research? PLoS Medicine January 2007. Vol 4, issue 1.

Zoektocht naar Waarheid: Kritisch Denken

Gebaseerd op een artikel van Lourdes Salvador (vrijwillger en pleitbezorger voor de erkenning voor MCS) in de ‘American Chronicle MCS America’ (February 1, 2008; http://www.americanchronicle.com/articles/50945)

Als researcher A ja zegt en researcher B zegt nee, is verwarring niet uit de lucht. Voor diegenen die rekenen op wetenschappelijke gegevens kan dit heel frustrerend zijn. In een wereld waar wetenschap vooringenomen is, feiten worden gemanipuleerd, artsen worden misleid, de industrie verkeerd informeert en weinigen kunnen worden vertrouwd, hoe vinden we dan de waarheid?

Als men het heeft over controversiële ziektes, zoals as multipele chemische overgevoeligheid (MCS), fibromyalgie (FM) en Chronische Vermoeidheid Syndroom (CVS), moeten patiënten, artsen en researchers vaardigheden aangaande kritisch denken gebruiken om het kaf van het koren te scheiden, en de feiten en de echte waarheid bloot te leggen.

Deze ‘zoektocht naar waarheid’ kan een lange en frustrerende reis worden waar degenen met banden met de industrie anderen proberen te misleiden, in vele gevallen omwille van hun eigen persoonlijke belangen. Men moet beducht zijn voor financiële banden, verkeerde voorstellingen, onduidelijke informatie en belangenconflicten.

Kritisch denken houdt in: het maken van beslissingen op basis van feiten en degelijke criteria, onderscheid maken tussen feit en opinie; vragen stellen; gedetailleerde observaties stellen; zijn eigen denken analyseren en beoordelen, en veronderstellingen blootleggen om beweringen te stellen gebaseerd op gezonde logica en stevig bewijs.

Attributen van de Kritische Denker

Iemand die:

- Pertinente vragen stelt.

- Verklaringen en argumenten beoordeelt.

- Een eventueel tekort aan begrijpen toegeeft.

- Een zekere nieuwsgierigheid aan de dag legt.

- Er naar verlangt nieuwe oplossingen te vinden.

- Duidelijk een aantal criteria definieert voor het analyseren van ideëen.

- Bereid is ‘geloven’, veronderstellingen en opinies te onderzoeken, en deze af te wegen tegen de feiten.

- Zorgvuldig luistert naar anderen en construktieve feedback kan geven.

- Een beoordeling opschort totdat alle feiten zijn verzameld en overwogen (onbevooroordeeld).

- Zoekt naar bewijsmateriaal die veronderstellingen en ‘geloven’ zou kunnen ondersteunen.

- Opinies aanpast als nieuwe feiten worden aangebracht.

- Zoekt naar objectief bewijs.

- Perceptie van logica onderscheidt.

- Problemen nauwgzet onderzoekt.

Het proces van kritisch denken ontkent blind geloof in wat men leest of wat wordt verteld. Men moet zo’n dingen met een korrel zout nemen en zelf onderzoek voeren om een doordachte opinie, gebaseerd op feiten, te vormen. Argumenten voor de ene of de andere kant leiden dikwijls tot veronderstellingen. Deze moeten worden vermeden, ten voordele van concrete feiten en informatie.

Er zijn veel logische denk-/argumentatie-fouten waarvoor kritische denkers moeten uitkijken. Een logische denk- of argumentatie-fout is een fout in het redeneren. Een tiener, bijvoorbeeld, kan aanbrengen dat het ok is om na middernacht weg te blijven omdat ‘iedereen het doet’. Het feit dat alle anderen lang wegblijven, is irrelevant. Hoe maakt wat iedereen anders doet het ok? Iedereen anders zou wel eens verkeerd kunnen zijn wat betreft laat wegblijven. Voor een bepaalde tiener kunnen er misschien speciale omstandigheden zijn. Verandert het feit dat iedereen laat wegblijft de mogelijkheid van de tiener om vroeg op te staan voor school de volgende morgen? Nee, dat doet het niet en dit is geen degelijk argument om laat weg te blijven.

Courante Denk-/Argumentatie-fouten (‘Drogredenen’) in de Logica

Een ‘ad hominem’ denkfout [argument tegen de persoon] komt voor als iemand’s karakter wordt aangevallen in plaats van te discussiëren over het onderwerp in kwestie. Dit kan voorkomen in een debat over het al dan niet openen van een nieuwe (denk)‘school’(richting). Verdedigers tegen een nieuwe ‘school’ zouden hun tegenstanders persoonlijk kunnen bekritiseren door commentaar te geven op hun waarde, identiteit of intenties in plaats van de echte kwestie aan te pakken – de vraag of er mogelijks nood is aan een nieuwe ‘school’.

Een ‘bandwagon’ denkfout [zich bij een zaak aansluiten omwille van de populariteit ervan] komt voor als er wordt geargumeteerd dat een meerderheid in iets gelooft of een bepaalde aktie verkiest, zodat dat argument/ die aktie wel waar moet zijn. Een voorbeeld zou kunnen zijn dat ‘90% van de mensen eens per week bij McDonald’s eet, dus is eens per week eten bij McDonald’s goed. Al die mensen kunnen niet verkeerd zijn.’ In werkelijkheid is er geen bewijs om dit besluit op te baseren. De vragen die we zouden moeten stellen zijn legio. Wat is de voedingswaarde van het voedsel? Hoeveel calorieën bevat het voedsel? Zijn er wetenschappelijke studies die een voordeel aantonen in verband met eten bij McDonald’s? Wie heeft die studies bekostigd?

Een ‘snob appeal’ denkfout [kwaliteiten die sociale of intellectuele pretensies lijken te substantiëren] komt voor als het argument dat wordt gebruikt in de lijn ligt van ‘Al degenen die op de hoogte zijn, steunen dit.’. Een voorbeeld zou het argument kunnen zijn dat ‘Iedereen die al ’n tijdje betrokken is, weet dat fibromyalgie nooit erkenning zal krijgen in een gerechtszaak.’. Dit impliceert dat iedereen die dit niet gelooft niet tot de ‘in crowd’ behoort en dus verkeerd is en niet te vertrouwen is. Nochtans, ondersteunt dit geenszins de waarheid van de claim, die van nabij moet worden onderzocht.

Een ‘beroep op traditie’ denkfout komt voor wanneer iemand beweert dat iets wel waar of best moet zijn omdat dit de manier is waarop het altijd werd gedaan. In het geval van een nieuw schoolgebouw zou een foutieve claim kunnen zijn: ‘We hebben nooit een nieuwe school nodig gehad, waarom zouden we nu een nieuwe bouwen?’ Wat er in het verleden ook is gedaan, het heeft geen uitstaans met de huidige nood aan een schoolgebouw.

Een ‘genetische’ denkfout komt voor wanneer iemand claimt dat een idee, produkt of persoon niet te vertrouwen moet zijn omwille van zijn/haar raciale, geografische of ethnische oorsprong. Bijvoorbeeld: ‘Dat voedsel is giftig. Het werd gemaakt in China.’. Ook al weten we dat China in het nieuws is geweest omwille van verschillende giftige produkten, dat wil niets zeggen over het voedsel dat nu ter discussie staat. Een kritisch denker zou vragen dat het voedsel onafhankelijk wordt getest vooraleer het als giftig te bestempelen.

Een ‘valse oorzaak’ denkfout stelt een oorzaak/gevolg-verband dat niet bestaat en de basis van bijgeloof is. Bijvoorbeeld: ‘Ik stapte op de spleet in het voetpad op m’n weg naar huis. Toen ik thuiskwam, bleek dat mijn moeder haar rug had gebroken door van de trap te vallen. Omdat ik op die spleet stapte, heeft m’n moeder haar rug gebroken.’.

Er zijn nog veel drogredenen maar deze hierboven zijn al genoeg om aan het denken te gaan over de noodzaak van het kritisch denken, het stellen van vragen en het re-evalueren van onze geloof-systemen. Argumentatie-fouten geven de indruk dat iets/iemand vertrouwenswaardig is terwijl ze onvoldoende bewijs leveren opdat een geïnformeerd besluit kan worden gemaakt.

Geloofwaardigheid van Bewijs(materiaal)

Omdat de meeste informatie ons tweede-hands bereikt: Hoe kunnen we er ons van verzekeren dat het bewijs(materiaal) waar we onze beslissingen op baseren geloofwaardig is? Er zijn vijf criteria van geloofwaardigheid:

- ‘Reputatie’ onderzoekt de geschiedenis van een bron. Een goede reputatie staat voor een meer geloofwaardige bron, terwijl een slechte reputatie staat voor een minder geloofwaardige bron. Reputatie is, natuurlijk, gebaseerd op concrete en verifieerbare feiten, niet op ad hominem beweringen.

- ‘Vermogen om te Zien’ onderzoekt of een informatie-bron zich in een positie van kennis uit de eerste hand bevindt. Hoe goed iemands reputatie ook is, als ze niet over kennis uit de eerste hand beschikken, is hun geloofwaardigheid niet sterk. Tweede-handse kennis heeft niet dezelfde geloofwaardigheid.

- ‘Gevestigde Belangen’ onderzoekt of de informatie-bron persoonlijk iets op het spel heeft staan. Als een wetenschapper betaald wordt door een farmaceutisch bedrijf om een studie uit te voeren, dan heeft hij/zij zeker een gevestigd belang (financieel) in de uitkomst van de studie (dat het resultaat van het onderzoek positief is voor het bedrijf). In dit geval is de geloofwaardigheid ernstig aangetast.

- ‘Expertise’ onderzoekt of een informatie-bron beschikt over de gespecialiseerde kennis en achtergrond die noodzakelijk is om het bewijsmateriaal in kwestie te kunnen interpreteren.

- ‘Neutraliteit’ onderzoekt of iemand voorbestemd is om een zekere opinie te steunen om redenen tegengsteld aan de gevestigde belangen. Een vrouw die verkracht werd, zou niet echt een neutrale getuige zijn in een verkrachtingszaak.

De Waarde Van Kritisch Denken

Het is hoogst waarschijnlijk dat gedurende het lezen van dit stukje, men heeft ontdekt hoe informatie kan beladen zijn met truukjes die zijn ontworpen om anderen iets te laten geloven dat niet waar is. Misschien herinnert men zich te zijn beschadigd door iets waarvan met zei dat het veilig was, weze het een medicijn of andere behandeling [vaccinaties?, antibiotica?, Ampligen? Chemische stoffen in de werkomgeving? enz.]. Kritisch denken zou kunnen hebben geholpen om deze onfortuinlijke fouten te vermijden.

Laten we de geloofwaardigheid van een dokter die vaccinaties aanbeveelt als voorbeeld nemen. Sommige vragen, gebaseerd op de geloofwaardigheid-richtlijnen, die men moet overwegen zijn:

- Wat is de reputatie van de arts?

- Lopen er tegen de arts klachten (bij het gerecht, bij de Orde van Geneesheren)?

- Doet de arts aan follow-up d.m.v. een fysisch onderzoek bij zijn/haar patiënten?

- Spreekt de arts over mogelijke negatieve bijwerkingen en vraagt hij/zij die te rapporteren?

- Houdt de arts een statistische lijst bij van bijwerkingen bij zijn/haar patiënten?

- Krijgt de arts iets van het producerend farmaceutisch bedrijf?

- Wat is de specifieke opleiding in immunologie van de arts?

- Heeft de arts een specialisatie-graad in immunologie?

- Geeft de arts u de bijsluiter zodat u zowel indicaties als waarschuwingen kan nalezen?

- Hoe reageert de arts als u dergelijke vragen stelt?

Dergelijke kwesties onderzoeken kan helpen de geloofwaardigheid van de opinie van een arts te bepalen. Eens de geloofwaardigheid van de arts is bepaald, kan men bijkomend opzoekwerk naar de wetenschap achter de behandeling/ test doen, bewijsmateriaal verzamelen en een mening vormen gebaseerd hierop. Beiden kanten (van een controversie) kunnen en moeten diepgaand worden bekeken. Elke informatie-bron zou naar geloofwaardigheid moeten worden geschat. Voeg dan alle informatie die je hebt verzameld samen en bekijk deze kritisch om een geïnformeerde beslissing te nemen. Verwerp informatie die niet geloofwaardig is of gebaseerd op foutieve argumentatie.

Correcte beslissingen kunnen levens redden!